Theo Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, kể từ ngày 01/03/2026, việc thực hiện các thủ tục tố tụng trên môi trường số đã chính thức được hướng dẫn và triển khai trong hệ thống Tòa án. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của hoạt động tư pháp, cho phép cá nhân, cơ quan và tổ chức lựa chọn nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo… bằng phương thức điện tử thay cho các hình thức nộp hồ sơ truyền thống.
Việc gửi đơn được thực hiện thông qua các nền tảng trực tuyến như Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hệ thống khác theo quy định của pháp luật. Trên môi trường số, người sử dụng có thể nộp nhiều loại đơn khác nhau, bao gồm đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị cũng như các đơn khiếu nại, tố cáo liên quan đến quá trình giải quyết vụ việc tại Tòa án. Ngoài ra, việc nộp các khoản phí như tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng. án phí, lệ phí… cũng có thể thực hiện nhanh chóng trên môi trường số.
Về giá trị pháp lý, Nghị quyết khẳng định các thủ tục tố tụng được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý tương đương với các phương thức thực hiện khác theo quy định của pháp luật. Hồ sơ điện tử, tài liệu và văn bản tố tụng được gửi, nhận thông qua Hệ thống dịch vụ công của Tòa án được công nhận như văn bản giấy, với điều kiện phải bảo đảm các yếu tố về tính xác thực, tính toàn vẹn và khả năng chống chối bỏ của dữ liệu.
Để thực hiện việc nộp đơn trực tuyến, người sử dụng cần đáp ứng các yêu cầu nhất định về kỹ thuật và bảo mật. Cụ thể, người nộp đơn phải tuân thủ quy trình thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số và sử dụng các phương thức xác thực điện tử phù hợp như chữ ký số, ứng dụng định danh quốc gia VNeID, thông tin sinh trắc học, thiết bị lưu khóa bí mật… Thời điểm nộp đơn là yếu tố quan trọng để xác định thời hiệu. Theo quy định, thời điểm gửi đơn được xác định là thời điểm gửi thông điệp dữ liệu là thời điểm thông điệp dữ liệu đó nhập vào Hệ thống dịch vụ công Tòa án.
Một điểm đáng chú ý của cơ chế này là khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Theo đó, Tòa án không được yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp lại những dữ liệu, tài liệu mà Tòa án đang quản lý hoặc đã được cơ quan nhà nước khác sẵn sàng chia sẻ hoặc thông tin, dữ liệu đã được xác thực qua các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu ngành; chuẩn hóa, kết nối dữ liệu giữa các Tòa án. Cơ chế này góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí và thời gian cho người dân, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp.
Tiếng Việt 
English